Vertaalwerk is zelden eenvoudig.1 Men kan bijvoorbeeld denken aan al die hypothetische maar desalniettemin verbaasde Nederlanders die tijdens het sport kijken hun Belgische huisgenoot horen vragen of ze al uit de heenronde zijn. En zulke hedendaagse spraakverwarringen, waarbij men in Vlaanderen een woord heeft voor de eerste helft van sportcompetities dat in Nederland goeddeels onbekend is, zijn al ingewikkeld genoeg.2 Stel je eens voor als er een kloof van drie millennia gaapt tussen ons en de taal die we trachten te begrijpen! En het overbruggen van een dergelijke kloof is wat we in het blog van vandaag zullen proberen. Ik zal je laten zijn hoe moeilijk het kan zijn om het lexicon van de antieke Levantijnse taal die tegenwoordig bekendstaat als Ugaritisch te doorgronden.
Categorie archieven: Oudheid
Het lezen van Aristotelesâ Ethica Nicomachea is nog steeds de moeite waard
Een tijdje terug vertelde ik wat mensen dat ik het lezen van Aristotelesâ Ethica Nicomachea een fascinerende ervaring had gevonden. Daarop volgden uiteraard vragen. Niet omdat ik nu zoveel van dit boek weet, maar omdat ik er meer in â en over! â gelezen had dan de andere aanwezigen. Daarnaast ben ik nu eenmaal geneigd om mijn enthousiasme voor alles wat ook maar enigszins met de geesteswetenschappen te maken heeft te delen met wie wil maar luisteren. En over Ă©Ă©n van die vragen tijdens het daaropvolgende gesprek wil ik het vandaag met jullie hebben.
Lees verder Het lezen van Aristotelesâ Ethica Nicomachea is nog steeds de moeite waard
Waar was Mesopotamië? Het nut van micro-ecologiën
Dat de meeste mensen niet doorlopend nadenken over de oorsprong en de regelmatig subtiel bijgestelde betekenissen van woorden uit hun dagelijkse taalgebruik â zeker als zij geen blogs schrijven voor andermans leesplezier â betekent niet dat dit geen nuttige activiteit is.1 Specifiek waar het geografische aanduidingen betreft die zo diep geworteld zijn dat we er amper nog over nadenken, zoals de Mediterraanse of Mesopotamische oudheid. Want het is interessant om uit te zoeken onder welke omstandigheden zulke grote gebieden gedurende zulke lange perioden terecht kunnen worden beschreven met Ă©Ă©n woord en wanneer dit juist belangrijke onderverdelingen en lokale ontwikkelingen verhult. Indien men bijvoorbeeld mensen hun verhouding tot hun directe leefomgeving bestudeert â of het daarbij nu gaat om ideologie, economie of enig ander aandachtspunt â kan het lonen om vanzelfsprekend lijkende geografische gebieden onder te verdelen in zogenoemde micro-ecologiĂ«n.2 Het is dit handige methodologische concept dat ik vandaag met jullie wil bespreken. En doorheen die bespreking komen we ook nog eens achter de herkomst van de benaming âMesopotamiĂ«â en enkele van de belangrijkste ecologische verschillen binnen deze uitgestrekte regio in de oudheid.
Lees verder Waar was Mesopotamië? Het nut van micro-ecologiën
De themaâs van mijn favoriete computerspellen van 2024
Nadat we vorige week mijn twintig favoriete albums van het vorige kalenderjaar bespraken, hebben we het deze week over drie computerspellen die uitkwamen in 2024 en die de lezers van dit blog stellig zullen interesseren. Want de themaâs die dit digitale entertainment schragen, bieden â hoop ik â een nieuw perspectief op enkele onderwerpen die reeds eerder aan de orde kwamen op Bildungblocks. Dit zijn ook, naar mijn mening, de beste computerspellen van het afgelopen jaar. De hiernavolgende opsomming kan daarom ook dienst doen als een lijst met mijn favoriete computerspellen van 2024.
Lees verder De themaâs van mijn favoriete computerspellen van 2024
De zorgzame koningin: Puduáž«epa van Hatti
Een paar weken geleden bespraken we hoe de geschiedschrijving met enige regelmaat niet evenveel aandacht besteedt aan eenieder die in de oudheid leefde. Dit komt gedeeltelijk door de beperkingen die inherent zijn aan onze bronnen. Niet alleen behoorden de mensen die toentertijd konden schrijven vaak tot slechts bepaalde maatschappelijke groepen, maar het doet er ook toe voor wie en over wie zij konden kiezen om te schrijven binnen de grenzen van hun beroep en wereldbeeld. Daarnaast zijn er de wisselvalligheden van het lot wat betreft welke teksten per toeval werden bewaard en mettertijd herontdekt konden worden, alsmede wat betreft de teksten die gekopieerd bleven worden door de eeuwen heen.1 Vanwege dergelijke factoren is het bijvoorbeeld moeilijk om meer te weten te komen over de levenservaringen van de meeste vrouwen in veel plaatsen en perioden.2 Specifiek hun binnenwerelden zijn veelal niet bewaard gebleven in geschriften. Hoewel geleerden wel vooruitgang boeken op dit gebied voor diverse tijdperken en maatschappijen. Zoals in het monumentale Women of Babylon dat de assyrioloog Zainab Bahrani schreef.3 En er is Ă©Ă©n prominente vrouw uit de Anatolische oudheid die we best goed kunnen leren kennen. Een koningin wiens zorgzame houding geopenbaard wordt in zowel de publieke als de private documenten die haar betreffen: Puduáž«epa van Hatti.
Krijgsheren van Hatti: de beste televisieserie die nooit gemaakt is
Het wordt wel gezegd dat we in het tijdperk van reboots en remakes leven.1 De aanpalende noodzaak om reeds populaire of anderszins bekende onderwerpen te vinden, leidt degenen die in de productie van onze visuele media werken vaak naar het verleden. Dientengevolge hebben veel historische figuren nu bijvoorbeeld een aantekening over hun verschijningen in de popcultuur op hun Wikipedia-pagina staan.2 Maar men laat hier denk ik nog steeds kansen liggen, ook al betreffen die dan relatief minder beroemde personen en tijdperken. Zoals het bewind en de overige avonturen van de Hettietische monarch Ć uppiluliuma I en zijn koninklijke nageslacht. Zij heersten in de veertiende en dertiende eeuw voor het begin van onze jaartelling over het Koninkrijk van de Hettieten, dat AnatoliĂ« en soms ook delen van SyriĂ« besloeg.3 Deze mannen overzagen een periode met zoveel oorlogen, diplomatieke inspanningen en intriges, dat die niet zou misstaan in de tv-serie Game of Thrones. Stel je eens voor, er kwamen zelfs machinaties aan het hof van de Egyptische faraoâs bij kijken!4 Dus beschouw dit als mijn open sollicitatie voor Hollywood terwijl ik jullie meeneem langs een overzicht van de beste serie die nooit gemaakt is: Krijgsheren van Hatti.
Lees verder Krijgsheren van Hatti: de beste televisieserie die nooit gemaakt is
Het AnzĂ» Epos: EĂ©n van de gaafste actiescĂšnes uit de Mesopotamische oudheid
Het is misschien een dooddoener, maar ik durf te beweren dat welhaast ieder mens een goed verhaal waardeert.1 We houden er immers allemaal van om vermaakt en ontroerd te worden. En enkelen van ons zijn zelfs gesteld op griezelen. Daarnaast kunnen we vaak gezichtspunten in verhalen ontwaren, die het overdenken waard zijn. En heel soms zien, lezen of ervaren we anderszins een verhaal dat zo goed is, dat we niet anders dan onder de indruk kunnen zijn van zulk een narratief kunststukje. De vindingrijke slotakte van een magische strijd met wapens en woorden tussen een Mesopotamische god en de vreeswekkende AnzĂ»-vogel, maakt de oude vertelling die wij nu kennen als het AnzĂ» Epos ongetwijfeld tot zoân verhaal.2
Lees verder Het AnzĂ» Epos: EĂ©n van de gaafste actiescĂšnes uit de Mesopotamische oudheid
A.I. en assyriologie
Onderzoek doen in de Assyriologie is niet alleen een intellectuele vreugde, het kan ook een oefening in dito verdriet zijn. Dat laatste zal wellicht als een verbazing komen voor degenen die al een aantal van mijn vrolijke blogs over de fascinerende wereld van het oude Nabije Oosten hebben gelezen. Het zit als volgt: hoewel wij heel veel nuttige bronnen hebben gevonden waaruit we veel te weten zijn gekomen, ontbreekt er nog steeds een hoop essentiĂ«le informatie.1 Als men bijvoorbeeld de op verhalen gerichte methodologieĂ«n van de ecologische geesteswetenschappen wil inzetten om te onderzoeken hoe mensen vroeger met de natuur omgingen, dan zijn er wel wat verhalen nodig.2 Wanneer zulke specifieke bronnen mettertijd verloren zijn gegaan, zoals het geval lijkt te zijn met het oude Elam â grofweg het zuidwesten en oosten van het huidige Iran â dan is het toepassen van zulke methodologieĂ«n schier onmogelijk.3 Maar laat ons niet tot wanhoop vervallen! Want er zijn waarschijnlijk nog immer  kleitabletten en soortgelijke documenten te vinden in tot nu toe onontdekte archeologische vindplaatsen. En daarnaast liggen er nog duizenden ongelezen fragmenten van kleitabletten, papyri en andere media in archieven te verstoffen, die wellicht al niet meer bestudeerd zijn sinds zij uit de grond werden gehaald. Deze laatste geruststelling komt echter met wat haken en ogen, aangezien er tot op heden simpelweg niet genoeg gespecialiseerde geleerden zijn geweest om al deze documenten te onderzoeken â als zij ĂŒberhaupt gelezen kunnen worden.4 Maar wat dat betreft is er ook goed nieuws: A.I., dat wil zeggen artificiĂ«le of kunstmatige intelligentie, kan ons hierbij helpen! Of toch niet?
Byblos: het veelzijdige knooppunt van de oudheid
Stel dat je een tijdreiziger bent wiens tijdmachine erg duur is om te gebruiken â zoals zij dat meestal zijn, in mijn ervaring â en je daarom zoveel mogelijk aspecten van de oudheid mee wilt krijgen tijdens Ă©Ă©n trip. Dan is een bezoekje aan Byblos sowieso het overwegen waard! Want deze antieke stad in de oostelijke MĂ©diterranĂ© was een veelzijdige metropool, waar de poorten en haven een waaier aan fascinerende politieke, culturele en artistieke invloeden verwelkomden. Hier kon je hiĂ«rogliefen Ă©n spijkerschrift lezen, verrast worden door de namen van faraoâs op votiefvaten en zeldzame ingrediĂ«nten vinden die uiteindelijk gebruik zouden worden om mensen te mummificeren na hun dood.1
Lees verder Byblos: het veelzijdige knooppunt van de oudheid
De dood van Plato
Sommige beroemde mensen hebben wellicht net zoveel bekendheid verkregen door hun dood als met hetgeen waar zij zich aanvankelijk mee in de kijker speelden. Men kan hierbij onder andere denken aan de beruchte âclub van 27â. Dit is een aanduiding voor legendarische muzikanten, zoals Kurt Cobain en Amy Winehouse, die tragisch kwamen te overlijden toen zij 27 waren.1 Maar ook filosofen kunnen zulk een lugubere roem vergaren.2 De dood van Socrates is bijvoorbeeld in zo ongeveer elke kunstvorm wel een keer voorbijgekomen.3 Men is blijkbaar nog steeds gefascineerd door het relaas van de afgedwongen zelfmoord van deze filosoof uit het oude Griekenland, omdat hij weigerde zichzelf te redden door zijn manier van leven aan te passen.4 Maar als je een morbide sterveling bent zoals ikzelf, dan heb je je vast weleens afgevraagd hoe andere imposante historische figuren aan hun einde zijn gekomen. Er zijn namelijk zoveel bekende namen uit de geschiedenis waarvan het sterven nog geen onderdeel is van onze algemene ontwikkeling. Zoals Socratesâ bekendste leerling, die andere oude Griekse filosoof die de meeste mensen ter plekke kunnen noemen â en een gezellig cd-winkel â Plato.