Over smaak valt niet te twisten, zo zegt men.¹ Maar dat is, denk ik, een te negatieve manier van naar smaak kijken. Geconfronteerd worden met andere smaken – of je er nu over twist of niet – kan panorama’s bieden op mooie, fijne en smaakvolle zaken die men tot dan toe niet overwogen had maar die vervolgens wel een hoop leuks, vrolijks of ontroerends in je leven brengen.² En in die geest heb ik deze lijst samengesteld; opdat de lezer van nieuwe muziek kan genieten die anders niet op diens pad was gekomen! Want het is een hele kunst om de muziek bij te houden die uitkomt. En mij zou dit ook niet zijn gelukt zonder de inspanningen van de redacteuren van de onvolprezen muziekwebsite Allmusic.com.³ Hun maandelijkse aanbevelingen vormden voor mij dit jaar de leidraad bij het bepalen van welke muziek ik wilde uitproberen en ik kan iedereen deze rubriek aanraden. Tot slot nog een kanttekening bij de onderstaande lijst: dit is het beste van de muziek die ik het afgelopen jaar heb geluisterd en het kan zijn dat ik veel moois gemist heb.

Er zijn een aantal trends waar te nemen doorheen de muziek van 2023 en specifiek bij deze albums. Allereerst zijn elektronische instrumenten ruim vertegenwoordigd, ook bij de genres waarbij men dit minder zou verwachten. Daarnaast speelt de saxofoon – pun intended – regelmatig een prominente rol. Bijvoorbeeld op albums als ‘Continue as a Guest’, ‘Trade Secrets’ en ‘Blómi’. Het is wel grappig om zulke details op te merken die de muziek van nu kenmerken en uiteindelijk zullen dateren in de toekomst. Verder zijn er thema’s zichtbaar die bijna alle albums delen, waarvan de voornaamste een zekere sfeer van reflectie en nostalgie is. Wat dit over het afgelopen jaar zegt, laat ik aan de lezer over!

Dit blog is ook beschikbaar in het Engels.

15. Wild Nothing – Hold

De warme klanken van opener ‘Headlights On’ verhullen de kille gedachten waarover Jack Tatum zingt: zijn zelftwijfel en zelfverwijten. Hij omschreef in een interview dit nummer als ‘cathartic’ en dat kun je eigenlijk wel van het hele album zeggen.⁴ Omringd door een minimum aan medemuzikanten, inclusief gastoptredens van Molly Burch, Hatchie en anderen, stelt het brein achter Wild Nothing de moeilijke vragen over het leven, de liefde en het ouderschap en bedenkt daarop zowel zware als minder serieuze antwoorden ⁵ Dat is niet ongewoon voor een album van het afgelopen jaar, maar de muziek waarin dit spel van vraag en antwoord verpakt wordt, verheft dit album boven het gros van de concurrentie. ‘Hold’ als geheel is, welnu, buitengewoon interessant – elk nummer heeft wel een fascinerend elektronisch loopje, een subtiel echo-effect of een warme melodie waarin men zich helemaal kan wikkelen om de wereld even te vergeten. Een deel van dit effect wordt bereikt door de zeer effectieve muzikale terugverwijzingen naar de jaren ’80.⁶ En dat is iets wat we vaker op deze lijst zullen tegenkomen!

14. Buck Meek – Haunted Mountain

Eén van mijn favoriete albums van 2022 was ‘Dragon New Warm Mountain I Believe in You’ van Big Thief.⁷ Het zal dus geen verrassing zijn dat dit derde soloproject van Buck Meek, achtergrondzanger en gitarist bij deze band, mijn interesse wekte.⁸ Toch zijn diens pennenvruchten heel anders dan het werk van de voornaamste liedjesschrijver van Big Thief, Adrianne Lenker, meestal is. Meer country dan indiepop of rock ‘n roll.⁹ Maar de inkijkjes in  – al of niet fictieve – persoonlijke levens die de liedjes van Big Thief kenmerken, vinden we ook hier terug.¹⁰ In elk van de elf nummers op deze plaat zit wel een verhaal dat verteld moet worden, omdat mensen zich erin kunnen herkennen of juist omdat hen de schellen van de ogen kunnen vallen betreffende andermans bestaan. Zoals het prachtige ‘Lullabies’, een elegant deuntje dat handelt over geboorte en opgroeien, met daartussenin een oceaan aan verdriet. Maar hoe hartverscheurend de onderwerpen van de liedjes ook kunnen zijn, ‘Haunted Mountain’ behoudt doorheen de hele plaat immer het karakter van een knusse deken, of er nu lieflijk getokkeld wordt op akoestische gitaren of gescheurd op de elektrische varianten.

13. Lana del Rey – Did You Know That There’s a Tunnel under Ocean Boulevard?

Meer dan enig album sinds het magistrale ‘Norman Fucking Rockwell’ uit 2019 komt dit album in de buurt van een volwaardig narratief dat bij het eerste nummer begint en doorloopt tot het einde.¹¹ Waar Lana del Rey normaliter excelleert met het afvuren van een eclectische mix aan ideeën op de luisteraar – albums die eerder gekenschetst worden door een gedeeld thema dan een verhaal, zogezegd – loopt doorheen ‘Did You Know…’ een rode draad die de luisteraar grijpt vanaf de eerste noten en daarna niet meer loslaat, namelijk: wat betekent het om Lana del Rey te zijn? En dat geldt zowel haar professionele leven, bijvoorbeeld op ‘A&W’, als haar persoonlijke leven, zoals op het met een knipoog getitelde ‘The Grants’. Dit verhaal culmineert uiteindelijk in het uitgesponnen ‘Taco Truck x VB’, dat een sardonisch genoegen lijkt te scheppen in de clichés en de mythevorming rondom de artiest en haar oeuvre op de hak te nemen. Maar los van de kwaliteiten van het album als geheel, zijn ook de meeste liedjes op zichzelf kunststukjes van virtuositeit. Vooral het titelnummer en ‘Kintsugi’ ontroeren, verrukken en imponeren in gelijke mate. ‘Norman Fucking Rockwell’ kende coda’s in opvolgers ‘Chemtrails over the Country Club’ en ‘Blue Bannisters’, waarop we onder andere mochten genieten van de ideeën en probeersels die dat eerdere album niet gehaald hadden.¹² En ook dit album doet verlangen naar alles wat er uiteindelijk geschrapt is. Hopelijk is Lana ons de komende jaren net zo gunstig gezind als toen.

12. The Kills – God Games

Dat muziek je van je stuk kan brengen, hoeft niet persé iets slechts te zijn. En dat wordt maar weer eens bewezen door The Kills. Hun nieuwste album overdondert met een overweldigende mix aan instrumenten en arrangementen, waarbij zelfs liefdesliedjes als apocalyptisch kunnen worden gekenschetst.¹³ Maar het is overdonderend in de beste zin van het woord. En als je je eraan overgeeft, jezelf toestaat om te verdrinken in het geluid, dan voel je weer eens tot in het diepste van je vezels hoe goed het is om simpelweg te leven. Het album geeft gelukkig ook het perfecte excuus als men zich wil onttrekken aan de sleur van alledag om een duik in deze muziek te nemen: ‘Be right back, I am going to heaven’.

11. Ladytron – Time’s Arrow

Een sfeer van verlies en het verlangen naar eerdere of in ieder geval betere tijden, die we vaker op deze lijst tegenkomen, lijken eveneens Ladytron in hun greep te hebben. De beste nummers op ‘Time’s Arrow’ ademen dan ook nostalgie.¹⁴ En het zijn deze uitschieters die het album naar zo’n hoge plek op deze lijst trekken. Want de uitgekiende arrangementen en melodieën waar je ‘u’ tegen zegt van de eerste drie liedjes, ‘City of Angels’, ‘Faces’ en ‘Misery Remember me’, vormen een openingssalvo dat ervoor zorgt dat de luisteraar zich openstelt voor de minder toegankelijke muziek die later op het album volgt. En dat loont, want wanneer je nummers als ‘The Dreamers’ en ‘Sargasso Sea’ eenmaal doorgrond, ontvouwt er zich een fascinerend en onvermoed muzikaal landschap voor je ogen – ehm, oren!

10. Noel Gallagher’s High Flying Birds – Council Skies

De voornaamste liedjesschrijver van de legendarische jaren ’90 band Oasis – die opmerkelijk genoeg tot 2009 bestond – is terug met een dijk van een album.¹⁵ Op ‘Who Built the Moon’ uit 2017 verkende hij de psychedelische aspecten van zijn muziek waar hij eerder in zijn discografie slechts op hintte. En hoewel dit album wat meer past bij de pop en de rock ’n roll die de meeste mensen van Noel Gallagher zullen verwachten, kan men hem ook hier betrappen op interessante uitstapjes buiten deze genres en verrassende productiekeuzes.¹⁶ En dat maakt mede dat dit album zo ontzettend triomfantelijk klinkt, zeker tijdens liedjes als ‘Easy Now’ en het titelnummer. Maar onder de bravoure lijkt ook een zekere reflectieve droefenis schuil te gaan, getuige de meer melancholieke nummers zoals ‘Dead to the World’ en ‘Trying To Find A World That’s Been And Gone Pt. 1’. Gelukkig laat de voorman van de High Flying Birds ons niet vertwijfeld achter en wordt ons op de afsluiter ‘We’re Gonna Get There in the End’ verzekerd dat alles goed zal komen.

9. Teenage Fanclub – Nothing Lasts Forever

Toen ik dit album aan het luisteren was – of eerlijker: voor de zoveelste keer aan het herluisteren was – zei een voorbijganger: ,,Hè, zijn dat The Beatles?” Niet echt, al had de legendarische popgroep uit Liverpool met hun nieuwe single ‘Now and Then’ opmerkelijke genoeg inderdaad op een lijstje over 2023 kunnen staan!¹⁷ Maar de liedjes op ‘Nothing Lasts Forever’ spelen het wel klaar om eenzelfde universele aantrekkingskracht te hebben. Dit is muziek die zowel door hippe jongeren als je oudere tante kan worden gewaardeerd. Want de muziek van Teenage Fanclub is vakkundig en virtuoos op een manier die doet denken aan het beste werk van bands als America, de Plain White T’s en – inderdaad – The Beatles. Maar ondanks de aanstekelijke melodieën zijn, net zoals bij Noel Gallagher en Ladytron, respectievelijk reflectie en nostalgie doordringende thema’s.¹⁸ Dit hoort men bijvoorbeeld op nummers als ‘Foreign Land’, ‘Tired of Being Alone’, ‘Middle of My Mind’ en ‘Self-Sedation’. Toch kunnen zelfs de meest droeve nummers op dit album, vermoed ik, een dansvloer in beweging krijgen.

8. Olivia Rodrigo – GUTS

De aangekondigde dood van een genre is veelal voorbarig. Zelfs pastiches op de klanken van de Europese Middeleeuwen kan men tegenwoordig op streamingsdiensten tegenkomen dankzij het bardcore genre.¹⁹ En Olivia Rodrigo laat zien dat we ook van punkpop nog geen afscheid hoeven te nemen.²⁰ Waar veel andere artiesten vorig jaar hun muzikale inspiratie vaak uit de jaren ’80 haalden en hiermee hun nostalgie verwoordden, grijpt de Olivia Rodrigo terug op de jaren ’90 en uit op sardonische wijze haar ongenoegen en onbegrip over de wereld, de mensen om haar heen en haar eigen keuzes.²¹ En vermoedelijk is er niemand die bewust door 2023 heen heeft geleefd, die niet hetzelfde zou kunnen doen! Daarnaast zullen ook de meer specifieke onderwerpen waar GUTS zich mee bezighoudt – de moeilijke verhouding met een ex, de verwachtingen van andere mensen als je jong bent en de wereld zogenaamd aan je voeten ligt en de ontdekking dat de volwassenen die jou voorgingen een gestoorde maatschappij ingericht hebben waar je toch op de één of andere manier in moet functioneren – voor velen maar al te herkenbaar zijn.

7. Susanne Sundfør – Blómi

Het album Blómi van Susanne Sundfør spreekt een wel heel specifiek publiek aan, namelijk taalkundigen! Want zij werkt op dit album met het Oud-Noors en er is zelfs een nummer dat is gebaseerd op een Minoïsche tekst die door de vader van de artiest – zelf een taalkundige – vertaald is.²² Deze ‘taalkundige’ nummers, als we ze zo kunnen noemen, zijn muzikaal uitdagend maar ook op die manier zeer interessant. Het album als geheel is mede geïnspireerd door de geboorte van de dochter van de Suzanne Sundfør en dit zorgt ervoor dat er naast intellectuele uitdagingen ook veel warmte op deze plaat te vinden is.²³ Als gevolg hiervan wordt de luisteraar naar binnen getrokken door de makkelijk in het gehoor liggende, huiselijke liedjes, zoals ‘rūnā’ en ‘alyosha’, en blijft deze hangen voor de taalkundige en muzikale experimenten.

6. Lindsay Lou – Queen of Time

Nu Taylor Swift definitief het grootste popidool op aarde is geworden, is er wellicht een vacature voor iemand die de positie van koningin van de countrymuziek kan overnemen. En momenteel is er misschien geen artiest in dit genre wie die kroon meer toekomt dan Lindsay Lou. Bijgestaan door gastartiesten als Billy Strings en Jerry Douglas, heeft zij een plaat gemaakt die het beste van country combineert met invloeden van buiten dat genre.²⁴ Het is ook een album dat de luisteraar een muzikale schuilplaats biedt, weg van de stormen des levens. En dat is geen toeval, want de artiest nam het op terwijl zij in haar privéleven veel te verduren had. Zo is onder andere haar overleden grootmoeder meermaals te horen met goedbedoeld advies.²⁵ En de ontroering van het horen van een liefhebbende stem van iemand die er niet meer is, zal eender welke luisteraar een brok in diens keel bezorgen. Maar los van de context en thema’s is dit ook gewoon een lékkere plaat. Men kan dansen, lachen en losgaan op liedjes als ‘Shame’ en ‘Queen of Time’ op een manier die weinig andere muziek van vorig jaar toestond. Dus, lang leve de koningin?

5. Hannah Georgas – I’d Be Lying if I Said I Didn’t Care

Hannah Georgas’ nieuwste album is als een oase in een ruig en verlaten landschap. Een plek waar het goed toeven is, maar waar men ook helemaal op zichzelf is aangewezen en daarom de gelegenheid heeft om – of niets anders te doen dan – na te denken over het leven. En Hannah Georgas’ meditaties over uitgesloten worden, al te zelfbewust zijn en de immer dreigende mogelijkheid dat men vermalen wordt tussen de onverschillige raderen van de maatschappij geven daar ampel ruimte voor.²⁶ Het hoogtepunt is wat dat betreft het bijtende nummer ‘Money Makes You Cool’. Maar er is ook geborgenheid in dit muzikale toevluchtsoord, zoals op het warme ‘Home’. Al met al is de emotie oprecht, aansprekend en verpakt in een moeiteloze muzikaliteit. Ook met dit vijfde album weet Hannah Georgas daarom weer te beroeren – en wij zouden liegen als we beweerden dat wij er niets om gaven!

4. Complete Mountain Almanac – Complete Mountain Almanac

Dit is zo’n album dat mensen doorheen hun leven op verschillende momenten verschillend zullen beleven. De combinatie van de achtergrond van het album met de genuanceerde liedjesteksten, doorwrochte muziek en sprookjesachtige arrangementen staat hier welhaast garant voor.²⁷ Net als bij ‘Queen of Time’ van Lindsay Lou is dit album geïnspireerd – hoe morbide dat woord in deze context ook klinkt – door persoonlijk lijden. Het album begon z’n leven als een samenwerking tussen Rebekka Karijord en Jessica Dessner. Maar het moest worden uitgesteld toen de laatste geconfronteerd werd met kanker. Jessica Dessner vond het opnieuw oppakken van dit project echter een grote hulp bij haar herstel. De structuur van het jaar speelde namelijk een grote rol bij hoe zij haar leven ervoer tijdens deze periode en dat zien we terug in het uiteindelijke album.²⁸ Net als het verloop van een jaar gaat de muziek hier op en neer, van het bedachtzame januari, via het lieflijke en door spijt getekende mei, tot een rafelige afsluiting in december. En als we eerlijk zijn, heeft iemand van ons ooit een jaar bevredigend afgesloten – zeker een jaar dat gekenmerkt werd door zulk een leed?

3. New Pornographers – Continue as a Guest

Sommige albums belanden al aan het begin van het jaar op de conceptversie van deze lijst. En tegen de tijd dat Oud & Nieuw aan de horizon opdoemt, heb ik al heel veel andere excellente muziek gehoord en begin ik mij af te vragen: waren die eerdere albums wel zo goed als ik mij herinner? En het antwoord is uiteraard heel vaak ‘jazeker!’. Zo ook bij deze tour du force van New Pornographers, waarop zij meditaties over de ruigere en eenzamere kanten van het leven in de moderne wereld verpakken in aanstekelijke deuntjes.²⁹ En zelfs van de donkerste bespiegelingen kan gezegd worden dat zij iets ondeugends hebben.³⁰ Wat dat betreft is ‘Cat and Mouse with the Light’ een magistraal voorbeeld, zoals het verlangen schetst met nautische metaforen en de taal van de beurs. Maar dit is dan ook zo’n album waarbij de luisteraar bij elke luisterbeurt een nieuw favoriet nummer heeft. En dat alleen al maakt het onweerstaanbaar om keer op keer te op te zetten.

2. Corvair – Bound to Be

Dit album geeft ons popmuziek zoals deze bedoeld is, met een spectrum dat zich uitstrekt van ruwere rock ’n roll tot rustigere ballades.³¹ En dit brede muzikale palet is ook niet onverwacht, aangezien Corvair bestaat uit een gehuwd koppel muziekveteranen dat, na lang vooral gescheiden in diverse bands te hebben gespeeld, nu al voor de tweede keer samen een plaat uitbrengt.³² De vaak donkere thema’s en vertwijfelde blik op het leven die op dit album te vinden zijn, zijn mede geïnspireerd door de winters in de staat Oregon in het noordwesten van de Verenigde Staten van Amerika.³³ Oregon is ook de plaats waar veel narratieve computerspellen zich afspelen, zoals Life is Strange (2015) en Lake (2021), en de staat heeft nu een album voortgebracht dat naadloos in de soundtrack van zulk soort spellen zou passen. En net zoals dergelijke spellen in gelijke mate duister en mooi zijn, zijn er ook op ‘Bound to Be’ veel zonnestralen te vinden tussen de wolken.

1. Dragon inn 3 – Trade Secrets

Het leven van een muziekliefhebber die zichzelf verplicht om aan het einde van het jaar een lijstje met favorieten samen te stellen, wordt er een stuk makkelijker op als er één album met kop, schouders en handelsgeheimen bovenuit steekt. De onbetwiste winnaar van 2023 is de tweede worp van supergroep Dragon Inn 3.³⁴ En het is een meesterwerk van muzikale landschappen, nostalgische sferen en teksten die op humoristische, emotionele en sardonische wijze de luisteraar aanspreken. Wie zou er niet opgewekt aan een autorit naar Alaska beginnen bij het horen van ‘I’ll Be Right Over’? En iedereen zal zich op een punt in diens leven wel herkennen in het sentiment van ‘This Party Sucks’. En anders kan men altijd nog griezelen bij de ondertonen van duistere science-fiction en corpocratische vergezichten.³⁵ Maar waar veel meesterwerken een zware of moeizame ervaring zijn – de moeite waard, maar ze kosten ook wel een zekere inspanning om ze écht te kunnen waarderen – kan men dit album eindeloos en moeiteloos beluisteren zonder zich ook maar een moment te vervelen. En dat zal ik vermoedelijk nog heel lang blijven doen.

Maar goed, in het tijdperk van streamingsdiensten zullen albums niet de enige manier zijn waarop men met muziek in aanraking komt. Daarom zullen we volgende week de tien beste liedjes van het afgelopen jaar in het zonnetje zetten.

Schakel JavaScript in je browser in om dit formulier in te vullen.

Meld je aan en mis nooit meer een blog!

Aanmelden

Voetnoten

1. George Stigler & Gary Becker, “De Gustibus Non Est Disputandum”, The American Economic Review 1977, 67 (2), p. 76.
2. Nicholas Cook, Music: A Very Short Introduction (Oxford: Oxford University Press, 2021), p. 29-30. Maar let op! Muziek kan zowel verbinden als mensen uit elkaar drijven, zie: Ibidem, p. 114-115, 132-133.
3. Allmusic Redactie, “New Releases: Editor’s Choice”, Allmusic (geraadpleegd op 11 januari 2024).
4. James Rettig, “Wild Nothing – Headlights On (Feat. Hatchie)”, Stereogum 16 Augustus 2023 (geraadpleegd op 6 januari 2024).
5. Ibidem.
6. Matt Collar, “Hold Album Review”, AllMusic (geraadpleegd op 6 januari 2024).
7. Marcy Donelson, “Dragon New Warm Mountain I Believe in You Review”, Allmusic (geraadpleegd op 8 januari 2024).
8. Marcy Donelson, “Buck Meek Biography”, Allmusic (geraadpleegd op 8 januari 2024).
9. Marcy Donelson, “Haunted Mountain Review”, Allmusic (geraadpleegd op 8 januari 2024).
10. Stephen Deusner, “Albuns: Haunted Mountain, Buck Meek”, Pitchfork 22 augustus 2023 (geraadpleegd op 8 januari 2024).
11. Fred Thomas, “Did You Know That There’s a Tunnel Under Ocean Blvd Review”, Allmusic (geraadpleegd op 8 januari 2024).
12. Ibidem; Fred Thomas, “Chemtrails over the Country Club Review”. Allmusic (geraadpleegd op 8 januari 2024); Fred Thomas, “Blue Bannisters Review”, Allmusic (geraadpleegd op 8 januari 2024).
13. Heather Phares, “God Games Review”, Allmusic (geraadpleegd op 8 januari 2024).
14. Heather Phares, “Time’s Arrow Review”, Allmusic (geraadpleegd op 10 januari 2024).
15. Stephen Thomas Erlewine, “Noel Gallagher’s High Flying Birds Biography”, Allmusic (geraadpleegd op 8 januari 2024).
16. Stephen Thomas Erlewine, “Council Skies Review”, Allmusic (geraadpleegd op 8 januari 2024).
17. Peter van der Ploeg, “Nieuw Beatles-Nummer Is Melancholiek Liefdesliedje”, NRC Handelsblad 3 november 2023, Cultuur & Media, p. 5.
18. Matt Collar, “Nothing Lasts Forever Review”, Allmusic (geraadpleegd op 10 januari 2024).
19. Hannah Rogers, “The Lowdown Bardcore”, The Times 25 juni 2020, News, p. 3.
20. Heather Phares, “GUTS Review”, Allmusic (geraadpleegd op 10 januari 2024).
21. Ibidem.
22. Timothy Monger, “Blómi Review”, Allmusic (geraadpleegd op 10 januari 2024).
23. Ibidem.
24. Marcy Donelson, “Queen of Time Review”, Allmusic (geraadpleegd op 10 januari 2024).
25. Ibidem; Garret Woodward, “Lindsay Lou Is Poised to Be the Next Bluegrass Queen”, Rolling Stone 8 december, 2023 (geraadpleegd op 10 januari 2024).
26. Marcy Donelson, “I’d Be Lying if I Said I Didn’t Care Review”, Allmusic (geraadpleegd op 10 januari 2024).
27. Timothy Monger, “Complete Mountain Almanac Review”, Allmusic (geraadpleegd op 10 januari 2024).
28. Ray Finlayson, “Album Review: Complete Mountain Almanac – Complete Mountain Almanac”, Beats Per Minute 9 februari 2023 (geraadpleegd op 10 januari 2024).
29. Ian Cohen, “Albums: Continue as a Guest, New Pornographers”, Pitchfork 5 april 2023 (geraadpleegd op 10 januari 2024).
30. Timothy Monger, “Continue as a Guest Review”, Allmusic (geraadpleegd op 10 januari 2024).
31. Timothy Monger, “Bound to Be Review”, Allmusic (geraadpleegd op 10 januari 2024).
32. Fred Thomas, “Corvair Biography”, Allmusic (geraadpleegd op 10 januari 2024).
33. Mischa Pearlman, “Corvair Share a Dadaist Collage of Odd Road Trip Details with New Single ‘Shady Town’”, Flood Magazine 17 mei 2023 (geraadpleegd op 10 januari 2024).
34. Timothy Monger, “Dragon Inn 3 Biography”, Allmusic (geraadpleegd op 10 januari 2024).
35. Timothy Monger, “Trade Secrets Review”, Allmusic (geraadpleegd op 10 januari 2024).