Het huidige weer hier in Nederland vormt het perfecte excuus om je te nestelen in een luie stoel bij de open haard en je te verstoppen in een goed boek. Tenzij je een groot fan bent van kou, regen en onverwachte windstoten, natuurlijk! En hoe volumineuzer zoân boek is, zo heb ik gemerkt, hoe beter het geschikt is om je te helpen de gure buitenwereld voor even te vergeten. Hetgeen een mooi bruggetje vormt met een vraag die ik kreeg van Ă©Ă©n van de lezers van de Bildungblocks-nieuwsbrief en die ik met jullie vandaag wil bespreken: hoe dik waren Romeinse boeken eigenlijk?1
Vergeten goden #3: de verdwijntruc van Telipinu
De godheid Telipinu uit het AnatoliĂ« van de oudheid wordt al heel lang niet meer vereerd. Toch zijn er bewonderenswaardige pogingen om de verhalen over hem en zijn goddelijke collegaâs in leven te houden voor de moderne tijd. Zoals de Engelstalige versies van enkele Hethietische gedichten van de hand van promovendus Naomi Harris, die in de herfst van 2025 verschenen in het literaire magazine The Paris Review.1 EĂ©n van deze gedichten verhaalt van de verdwijning van Telipinu, iets waar de god een handje van had.2 En dit is interessant, want in veel van de mythen over Telipinu wordt benadrukt dat deze god onder geen enkele voorwaarde vergeten kan worden â zelfs als hij verdwijnt en men hemel en aarde moet bewegen om âm terug te vinden. Want als Telipinu verloren ging, zouden er zeker ecologische rampen volgen. Vandaag gaan we het daarom hebben over een god die nadrukkelijk niet verwaarloosd zou moeten worden door stervelingen, van bijen tot mensen, maar uiteindelijk toch vergeten raakte.
De fascinerende R-Stam in het Akkadisch
Net als elke andere coole gast, ben ik natuurlijk gefascineerd door de precieze details van oude talen. Vooral de deelgebieden van die talen die nog steeds tenminste gedeeltelijk onbegrepen zijn, kunnen mij verleiden om zo enthousiast in een geleerd boek of artikel te duiken dat de zon reeds onder is wanneer ik uiteindelijk weer opkijk â hoewel dit misschien weinig zegt voor iemand die in het hoge noorden woont⊠Vandaag wil ik wat van dit enthousiasme met jullie delen door een taalkundig fenomeen te bespreken waarover nog steeds druk gedebatteerd wordt door geleerden en waarvan sommigen zeggen dat het wellicht niet eens bestaan heeft â de R-stam in het Akkadisch.
De themaâs van mijn favoriete computerspellen van 2025
Net als vorig jaar, volgt op de lijst met mijn favoriete albums van 2025 van vorige week een korte discussie van de themaâs van enkele uitstekende computerspellen die in diezelfde twaalf maanden zijn uitgekomen. En net als toen heb ik hierover geaarzeld. Je kunt meer over mijn tegenzin lezen door hier te klikken, maar kort en goed: muziek is eigenlijk niet te vermijden in het dagelijks leven, maar computerspellen komen velen nog voor als een verafgelegen en onverkend niemandsland.1 En als mensen al computerspellen spelen, dan is het vaak een zeer specifieke soort.2 De computerspellen die ik vandaag behandel, heb ik dam ook vooral uitgekozen omdat zij verhalen vertellen die de meeste lezers zullen bekoren. Daarnaast dienen de spellen zelf vooral als een kapstok om een bespreking aan op te hangen van onderwerpen die passen bij Bildungblocks, maar op zichzelf geen heel blog zouden vullen.
Lees verder De themaâs van mijn favoriete computerspellen van 2025
Mijn Favoriete Albums van 2025
Het jaar 2025 is gekomen en gegaan. Voor sommigen van ons vloog ât voorbij en zij vragen zich af waar die 365 dagen in vredesnaam gebleven zijn, terwijl anderen zich door de weken heen moesten worstelen en blij waren dat het voorbij was. Degenen die de nieuw uitgekomen muziek volgden, ervoeren het jaar ook als heel lang. Maar gelukkig kwam dat vooral omdat er heel veel goede muziek werd uitgebracht! Om die reden Ă©n om te verbergen dat ik slecht ben in het maken van moeilijke keuzes, stel ik voor een nieuwe traditie in te voeren hier op Bildungblocks. Namelijk om het aantal albums dat ik aan het einde van het jaar bespreek overeen te laten komen met de laatste twee getallen van het jaartal. Geheel toevallig geeft dit mij de gelegenheid om vandaag vijfentwintig albums te bespreken in plaats van de twintig van vorig jaar…
Driehonderd Spartanen en Ă©Ă©n metafoor
Als er een gebeurtenis uit de oudheid is die veel mensen onthouden hebben, dan is het wel dat driehonderd soldaten uit de oud-Griekse stadstaat Sparta het ooit opnamen tegen een veel groter leger van de Perzische koning Xerxes.1 Dit is mede het resultaat van de vele hertellingen ervan in onze populaire cultuur, waarvan het bekends misschien wel de fantasierijke â en nogal problematische â film 300 uit 2006 is.2 De tweede Grieks-Perzische oorlog, die plaatsvond aan het begin van de vijfde eeuw voor onze jaartelling en waarin we onze heroĂŻsche Spartanen vinden, was een tijd vol militaire vindingrijkheid, magistrale intriges en ontelbare tranen. Maar vandaag wil ik mij focussen op Ă©Ă©n specifiek aspect â een enkel woord, zelfs! Ik ben namelijk benieuwd naar de achtergrond van een term die de antieke historicus Herodotus gebruikt om het denkproces van de Spartaanse koning Leonidas I, die van de chocolade, te beschrijven wanneer deze de andere Griekse soldaten âwant die waren er ook! â wegstuurt en zijn Spartanen voorbereid op hun laatste slag. Dat woord is ÏÎŹÎŸÎčÏ (taxis).3 En Herodotusâ metaforische gebruik van wat uiteindelijk vooral een technische term was, kan ons een hoop leren over de krijgsideologieĂ«n in het Griekenland van die periode.
Excel in het oude Mesopotamië
Weet je wat eigen onontbeerlijk is bij alle soorten onderzoek? Naast de verwachte buitenissige hoeveelheden cafeĂŻne, een zekere minachting voor het feit dat je leven eindig is en het genadiglijke bestaan van afhaalmaaltijden wanneer je moet overwerken, natuurlijk.1 Tabellen! En dit zette mij aan het denken: wanneer ging men eigenlijk werken met tabellen in het oude MesopotamiĂ«? Met andere woorden: waren er in het spijkerschrift reeds alternatieven voor computerprogrammaâs als Excel en Calc, die vandaag de dag zo alomtegenwoordig zijn? Zoals met veel van de vragen die we hier op Bildingblocks proberen te beantwoorden â en Ă©Ă©n van de reden dat deze blogs vaak met tussenpozen verschijnen â bleek deze kwestie veel ingewikkelder te liggen dan je aanvankelijk zou verwachten. Maar men kan wel zeggen, al was het alleen maar voor mijn mentale gezondheid, dat dergelijke complicaties een onderwerp nog interessanter maken om uit te leggen dan het al was.
Je kunt de klok niet voorblijven: een blik op Pink Floyds âTimeâ
Soms kan men met muziek meer vertellen dan met woorden.1 En vaak lukt het zelfs liedteksten om meer over te brengen dan waartoe een narratief met eenzelfde aantal woorden toe in staat zou zijn. Afgelopen weekeinde las ik een kort verhaal waarin deze eigenschap van muziek bijzonder vakkundig ingezet werd. In de goedmoedige vertelling âLet All the Children Boogieâ gebruikte Sam J. Miller, velerlei verwijzingen naar de muziek en liedteksten van David Bowie en Iggy Pop terwijl hij schreef over dromen, emoties en hoop.2 Dat dit bondige avontuur van twee jonge buitenbeentjes in de jaren negentig een veranderd perspectief op de wereld en het leven teweeg kan brengen bij de lezer was, denk ik tenminste, grotendeels te danken aan die muzikale referenties. En zoân veranderd perspectief â inclusief een visie op sommige van dezelfde themaâs! â kunnen we ook overhouden aan het onderwerp van het blog van deze week, het nummer âTimeâ van de Britse rockband Pink Floyd van hun beroemde en absurd succesvolle album The Dark Side of the Moon uit 1973.3
Lees verder Je kunt de klok niet voorblijven: een blik op Pink Floyds âTimeâ
Vuurwapens als accessoires in het Italië van de Renaissance
Soms lees ik iets wat mij zodanig fascineert, dat ik er onmiddellijk een blog over wil schrijven om deze nieuwe interesse met de digitale wereld te delen. Maar aangezien ik heel erg mezelf ben, loop ik dan algauw tegen praktische bezwaren aan. Ik moet mij bijvoorbeeld wel verdiepen in de wijdere wetenschappelijke literatuur, zodat ik er zeker van ben dat ik jullie de geleerde consensus over het desbetreffende onderwerp voorschotel. En bij nieuwe interesses word ik hierbij gehinderd door het feit dat zelfs ik geen expert kan zijn in alle geesteswetenschappen â hoe hard ik ook mijn best doe. Dus deze week gaan we daarom in hartje zomer een onderwerp bespreken dat mij afgelopen kerst wist te grijpen: vuurwapens als accessoires in het ItaliĂ« van tijdens de Europese Renaissance.
Lees verder Vuurwapens als accessoires in het Italië van de Renaissance
Vergeten goden #2: Waar is Marduk gebleven?
Weet je wat een ontgoochelend feitje is dat mij met beide benen stevig op de grond houdt? Dat er ooit een tijd was â hoe moeilijk voorstelbaar ook â dat mensen niet de machtige en aloude Mesopotamische god Marduk vereerden. En weet je wat nog relativerender werkt? Dat op een gegeven moment mensen stĂłpten met het vereren van Marduk! Vandaag zullen we daarom kijken naar de opkomst en teloorgang van deze indrukwekkende Mesopotamische god, van wie niemand in het tweede millennium voor onze jaartelling had kunnen bevroeden dat deze zijn voorname positie ooit zou kwijtraken.1 Maar niets is voor altijd en wanneer de tijdperken elkaar in rap tempo opvolgen, kunnen zelfs goden in de voetnoten van de geschiedenis belanden. Welkom bij het tweede deel van mijn altijd opbeurende serie over vergeten goden!