Als er een gebeurtenis uit de oudheid is die veel mensen onthouden hebben, dan is het wel dat driehonderd soldaten uit de oud-Griekse stadstaat Sparta het ooit opnamen tegen een veel groter leger van de Perzische koning Xerxes.1 Dit is mede het resultaat van de vele hertellingen ervan in onze populaire cultuur, waarvan het bekends misschien wel de fantasierijke – en nogal problematische – film 300 uit 2006 is.2 De tweede Grieks-Perzische oorlog, die plaatsvond aan het begin van de vijfde eeuw voor onze jaartelling en waarin we onze heroïsche Spartanen vinden, was een tijd vol militaire vindingrijkheid, magistrale intriges en ontelbare tranen. Maar vandaag wil ik mij focussen op één specifiek aspect – een enkel woord, zelfs! Ik ben namelijk benieuwd naar de achtergrond van een term die de antieke historicus Herodotus gebruikt om het denkproces van de Spartaanse koning Leonidas I, die van de chocolade, te beschrijven wanneer deze de andere Griekse soldaten –want die waren er ook! – wegstuurt en zijn Spartanen voorbereid op hun laatste slag. Dat woord is τάξις (taxis).3 En Herodotus’ metaforische gebruik van wat uiteindelijk vooral een technische term was, kan ons een hoop leren over de krijgsideologieën in het Griekenland van die periode.