Muziek met volwassen thema’s is natuurlijk geen nieuwigheid. Protestliedjes over de diverse oorlogen in de tweede helft van de vorige eeuw, alsmede over de vele worstelingen om juridische emancipatie en sociale acceptatie te verwerven – die meestal nog steeds voort worden gezet – vereeuwigen de ervaring om doorheen deze gebeurtenissen te leven of simpelweg in de landen te wonen die ermee te maken hebben.¹ En de grande dames van de countrymuziek zingen reeds lang over de minder idyllische kanten van volwassen relaties – inclusief affaires, verslavingsproblematiek en andere tegenslagen met betrekking tot hun partners.² Maar wat ik bedoel met het genre – of misschien wel subgenre – ‘muziek voor volwassenen’, zijn liedjes die gaan over de verantwoordelijkheden die komen kijken bij het opgroeien en de meer mondaine gebeurtenissen die daarmee samenhangen – het gezapige, zogezegd. Zulke liedjes vindt men in eender wel genre. Maar de laatste jaren kwam ik een aantal relevante nummers en albums tegen waarvan je kunt zeggen die een schier eigen niche vormen en daarom hun eigen benaming en blog op Bildungblocks verdienen!

Dus hieronder volgen acht liedjes, in willekeurige volgorde, die in het reine trachten te komen met de alledaagse sleur van het volwassen bestaan. Daarbij passen wel twee kanttekeningen. Ik heb geprobeerd om clichématige keuzes te vermijden. Dus geen Our House van Crosby, Stills, Nash & Young of Time van Pink Floyd – hoewel dit bij het laatstgenoemde nummer eerder komt omdat het z’n eigen blog verdient.³ Daarnaast is het belangrijk om te beseffen dat het volwassen worden voor verschillende generaties soms andere nuances inhield – hoewel er natuurlijk vergelijkbare verantwoordelijkheden waren doorheen de geschiedenis.⁴ Vandaag beperk ik mij daarom tot liedjes die aansluiten bij de ervaringen van degenen die in de decennia voor en na de eeuwwisseling de lasten van het burgerpersoonsbestaan op zich namen – hoewel enkele toepasselijke liedjes die al wat ouder zijn door de mazen heen wisten te glippen.

Dit blog is ook beschikbaar in het Engels.

8. Madi Diaz – Kiss the Wall
Weird Faith (2024)

Dit is misschien wel het nummer dat het beste past bij mijn definitie van muziek voor volwassenen. De elegante compositie Kiss the Wall verhaalt over de kleine pleziertjes van een onopvallend leven en waarom zo’n bestaan zeer zeker de moeite waard is. Het maakt niet uit of je in de rij staat voor de kassa of tracht je tuin aan kant te houden, zo verzekert Madi Diaz ons, er is eigenlijk niets dat écht je tijd verspilt. Als één van de hoogtepunten op een album dat gaat over de paradoxen van de liefde en de angstaanjagendere aspecten van samen met iemand anders een leven bouwen dat zich niet zomaar laat ontmantelen als je onverhoopt toch een andere afslag wilt nemen, voelt Kiss the Wall bijna troostend.⁵ En wellicht is een bestaan dat aan elkaar hangt van huiselijke vreugden en enkele decennia vermag te duren waarna niemand je zich meer herinnert juist net zo ambitieus als eender welk meer traditioneel levenspad.

7. Amanda Palmer – In My Mind
Amanda Palmer Goes Down Under (2011)

Wie van ons is niet weleens op een onooglijk laat tijdstip naar bed gegaan, terwijl het meeste van wat we die dag hadden willen doen nog moest gebeuren? En voordat we dan tot slot in slaap vielen, is dat niet voordat ook nog eens al onze mislukte ambities en voornemens voor ons geestesoog gepasseerd zijn. Welnu, Amanda Palmer kent dit gevoel al te goed, als men mag afgaan op dit juweeltje van haar tweede soloalbum.⁶ Want zij is voornemens binnen vijf jaar eindelijk de persoon te worden die ze altijd had willen zijn. Iemand die haar eigen lot in handen neemt, fit is en succes heeft. Maar daarnaast iemand die ook nog eens zelfbewust is, zorgvuldig handelt en de tijd neem voor zichzelf en diverse hobby’s. Je had vast al door dat indien zij dit echt allemaal tracht na te streven, zij zich uiteindelijk gedwongen zal zien om de deksel van haar eigen doodkist open te breken – want zoveel doelen kan een sterveling niet in één leven bereiken. En dan realiseert Palmer het onvermijdelijke: zij wil niet eens de persoon zijn die zij denkt te moeten worden wanneer zulke zelfkritische gedachten door haar geest zwerven. Zij is prima zoals zij is – zoals wij allemaal dat waarschijnlijk zijn.

6. Tori Amos – Winter
Little Earthquakes (1992)

Een soortgelijke kritische innerlijke stem, zoals die Amanda Palmer achtervolgt, lijkt ook Tori Amos parten te spelen. Maar ditmaal is de stem, die wordt voorgesteld als diverse mystieke figuren, een stuk vriendelijker jegens de artiest. En dat mag ook wel, want Winter is deel van een album dat handelt over de trauma’s en tegenslagen die Amos op dat punt in haar leven al te verduren had gehad.⁷ Zoals de artiest later aan ‘Rolling Stone’ zou vertellen, gaat het liedje over haar vader, haar grootvader en al de aspiraties waarvan zij vermoedde dat ze deze reeds verpest had.⁸ Dit sentiment, dat men er niet in slaagt om elk pad te nemen waarop men hoopte en de angst dat alle kansen die men zou krijgen in dit leven al geweest zijn, is wellicht een onvermijdelijk deel van het volwassen zijn in ons tijdgewricht. En zoals Amos eveneens opmerkt in het eerdergenoemde interview, lopen we bij al deze zorgen en al ons pogen ook nog eens het risico om de troost die de verbeelding en dromen van onze jeugd ons boden, te verliezen.⁹

5. The Beatles – She’s Leaving Home
Sgt. Pepper’s Lonely Hearts Club Band (1967)

De connectie tussen onze oudere familieleden en het zelfstandig trachten te functioneren in de wereld van de volwassenen, zoals Tori Amos die legde in Winter, is zeker niet vergezocht. Want opgroeien en onze eigen verantwoordelijkheden op ons nemen, verandert niet enkel ons leven. Het raakt ook de mensen om ons heen – en dan vooral onze ouders. En zelden zijn de gevoelens die komen kijken bij het los moeten laten van je kind ontroerender op muziek gezet dan in dit lieflijke liedje van The Beatles.¹⁰ Hoewel deze levensfase niet bij elk gezin gekenmerkt zal worden door het wegrennen van huis! Het nummer valt op door de sympathie voor beide partijen. Aan de ene kant wordt duidelijk dat er een tijd komt waarin ouders niet langer alles kunnen geven wat hun kind nodig heeft. Maar aan de andere kant zien we ook dat niet alle manieren waarop je het ouderlijk huis kunt verlaten recht doen aan degenen die je tot dat punt verzorgd hebben – laat staan dat ze verstandig zijn.¹¹ En misschien is het wel een mijlpaal van het volwassen worden dat we bij het luisteren van dit liedje net zozeer de gevoelens van de ouders begrijpen als die van het kind dat verlangt naar meer vrijheid.¹²

4. The Beths – Expert in a Dying Field
Expert in a Dying Field (2022)

De morbide ironie is natuurlijk dat zodra we de geborgenheid van ons gezin verlaten, we al snel zelf moeten leren om los te laten. En nergens is deze vaardigheid des te noodzakelijker en des te pijnlijker dan bij onze relaties. Veel liefdesliedjes – of liedjes over een gebrek aan liefde – gaan dan ook over de ‘grote’ gevoelens: hoe graag we iemand terug willen of hoe diep het verlies in onze ziel snijdt wanneer een verhouding ten einde komt. Elizabeth Stokes, de liedjesschrijver van The Beths, beschrijft daarnaast juist ook de bescheidenere maar net zo aangrijpende gevoelens. Wanneer een relatie teloor gaat, blijf je bijvoorbeeld zitten met zoveel kénnis over de andere persoon en jullie gedeelde dynamiek, kennis die ineens weinig of überhaupt geen nut meer heeft.¹³ Je weet dat de ander zijn eigen demonen zal blijven bevechten, maar het is niet langer jouw zorg. En jouw leven gaat eveneens door, ondanks deze grote verandering. Expert in a Dying Field weet schitterend over te brengen dat juist al die zaken waarin je een expert werd in de tijd die je met de andere persoon doorbracht, tekortschieten bij specifiek de uitdaging waar je nu voor staat. Daarenboven krijgen we doorheen het nummer de indruk dat zulk een relatie opbouwen een hoop tijd en moeite kost. En naarmate we ouder worden, ontberen wij wellicht de ruimte in ons leven en in onze hoofden om toch weer een expert te worden wat betreft de levenswandel, karaktereigenschappen en hebbelijkheden van iemand anders. Het mag dan ook geen verbazing wekken dat we al te vaak trachten een bestaande band te redden – zelfs als dat tegen beter weten in is.

3. First Aid Kit – This Old Routine
The Lion’s Roar (2012)

Maar soms is het nodig om een band te laten klappen – om een relatie toe te staan te sterven. Want het rekken zou je louter dwingen om een routine in stand te houden die jou noch je levenspartner ten goede komt. Hoewel zij nog niet de tijd van leven hadden gehad om zelf experts in een verdorrend vakgebied te worden toen This Old Routine werd uitgebracht wisten de zusters die samen First Aid Kit vormen – Johanna and Klara Söderberg – reeds vakkundig zulk een relatie en de mankementen daarvan te beschrijven.¹⁴ Maar als we een laag dieper gaan, merken we dat het nummer ook suggereert dat het in stand houden van een dergelijke routine ook de mensen rondom een koppel kan schaden. Het is verschrikkelijk oneerlijk dat sommige relaties niet meer gered kunnen worden, maar dit soort liedjes helpen misschien bij het aanvaarden dat het soms onvermijdelijk is om de situatie waarin we ons op dat moment bevinden achter ons te laten en te verruilen voor iets nieuws. Als we het al niet voor onszelf doen, dan tenminste voor de mensen om ons heen – inclusief onze liefdespartners.

2. Common Jack – Still Awake
Lake Song (2021)

Maar er zijn ook relaties die een geheel andere soort liefde betreffen en hun eigen uitdagingen met zich meebrengen wanneer we opgroeien: vriendschappen. Als we jong zijn, lijken vriendschappen meestal simpel – je brengt tijd door met andere kinderen die je toevallig tegenkomt, of dat nu in de buurt is of in de klas. Maar als we ouder worden, moeten vriendschapen vaak wedijveren met de afleidingen van werk, tijdvretende privéhobby’s en – in toenemende mate – de lokroep van onze elektronica.¹⁵ En hoewel vrienden een tegenwicht kunnen vormen voor de wederwaardigheden van onze liefdesrelaties, zijn het soms juist onze geliefden die een veilige haven bieden wanneer onze vrienden verhuizen, het ontzettend druk hebben of anderszins geheel of gedeeltelijk uit ons leven verdwijnen. Het liedje Still Awake weet op uitmuntende wijze dat idee van kalmte in het oog van de storm te vangen.¹⁶ Het leven gaat door en gaat misschien zelfs aan je voorbij in sommige opzichten. En de mensen om je heen bewaren wellicht een grotere afstand dan je lief is. Maar dan zijn er altijd nog de kleine tradities die jij en je liefdespartner samen in stand houden en die kunnen dienen als een anker in een woelige wereld.

1. Matt Sucich – Montauk
Montauk B​/​W She Can (2016)

En na deze verkenning van de persoonlijke dimensies van het volwassen zijn – onze vrienden, familieleden en geliefden – keren we terug bij die andere belangrijke connectie: de relatie met onze baan. Werk is een essentieel onderdeel van het volwassen bestaan onder de huidige socio-economische omstandigheden. En baangerelateerde onzekerheden en ambities vormden reeds de aanleiding voor sommige van de sentimenten die we tegenkwamen in enkele van de voorgaande liedjes. Maar geen van deze artiesten had zich ten doel gesteld om de sleur van het functioneren in het rijk der professionals zo grondig te boekstaven als Matt Sucich dat doet op Montauk. De prachtige melodie en het meeslepende refrein kunnen niet verhullen dat het in de eenentwintigste eeuw zelden uitmaakt hoe goed of hoe creatief je bent, wanneer het aankomt op het volbrengen van hetgeen anderen van je verwachten. In plaats daarvan word je regelmatig geconfronteerd met vage en ongrijpbare criteria die de uiteindelijk toegekende waarde van je inspanningen bepalen – criteria waarvan niemand de moeite had genomen om ze aan je uit te leggen. Uiteindelijk schrijven we daarom louter wat anderen willen dat we schrijven, tekenen wat anderen wensen dat we tekenen en trachten we in het algemeen iemand te worden die we niet zijn om die anderen te plezieren. Gelukkig brengt zelfs zulk een keurslijf nog steeds grootse en persoonlijke kunst voort, waaronder dit nummer!

Dat was ‘m dan: acht liedjes over de sleur van ons alledaagse bestaan. Ondertussen ontwikkelt de muziekindustrie zich zo ongeveer met de snelheid van het licht – met zowel een grotere rol voor voorheen meer obscure artiesten als voor algoritmen met hun eigen muzikale voorkeuren – en zal uiteindelijk geen enkel genre ongemoeid worden gelaten.¹⁷ En al helemaal niet een genre dat ik zojuist bedacht heb! Maar ik hoop dat in ieder geval een aantal van de bovenstaande nummers verlichting kan bieden wanneer we allen weer de dagelijkse last van het volwassenenbestaan onder ogen moeten zien. En de afleidingen worden ook volgende week weer voortgezet op Bildungblocks met een nieuw verhaal dat zowel informatief als vermakelijk is – hoewel een stuk minder muzikaal.

Schakel JavaScript in je browser in om dit formulier in te vullen.

Meld je aan en mis nooit meer een blog!

Aanmelden

Voetnoten

1. Voor enkele voorbeelden, zie: Beate Kutschke, “In Lieu of an Introduction”, in: Beate Kutschke & Barley Norton (red.), Music and protest in 1968 (Cambridge: Cambridge University Press, 2013), p. 1-11; Rachel S. Vandagriff, “Talking about a Revolution: Protest Music and Popular Culture, from Selma, Alabama, to Ferguson, Missouri”, Lied und Populäre Kultur / Song and Popular Culture 2015/2016, 60/61 (1), p. 333-350; Benjamin Möckel, “‘Free Nelson Mandela’: Popmusik und Zivilgesellschaftlicher Protest in der Britischen Anti-Apartheid-Bewegung, Lied und Populäre Kultur / Song and Popular Culture 2015/2016, 60/61 (1), p. 187-206.
2. Naast zulke relatiekwesties heeft door de jaren zo ongeveer elk maatschappelijk probleem wel een plek gekregen in de countrymuziek die vrouwen maken, zie: James Edward Arkenson, “Teaching about Women in Country Music”, in: James Edward Akenson & Charles K. Wolfe, (red.), The Women of Country Music: A Reader (Kentucky: The University Press of Kentucky, 2003), p. 208-216.
3. Bruce Eder, “Déjà Vu Review”, Allmusic (geraadpleegd op 7 juni 2024); Mike DeGagne, “Time Review”, Allmusic (geraadpleegd op 7 juni 2024).
4. Toch lijken verschillen in muzieksmaak en -bezoek in toenemende mate los te staan van generatielidmaatschap en dergelijke, zie: Omar Lizardo & Sara Skiles, “Musical Taste and Patterns of Symbolic Exclusion in the United States 1993–2012: Generational Dynamics of Differentiation and Continuity”, Poetics 2015, 53 (1), p. 9-21. Dit kan echter wel (mede) afhangen van de gelegenheid waarbij men de muziek ervaart, zie: Katarzyna Grebosz-Haring & Martin Weichbold, “Contemporary Art Music and its Audiences: Age, Gender, and Social Class Profile”, Musicae Scientiae 2020, 24 (1), p. 73-74.
5. Marissa Lorusso, “Albums: Weird Faith”, Pitchfork (geraardpleegd op 6 juni 2024); Marcy Donelson, “Weird Faith Review”, Allmusic (geraardpleegd op 6 juni 2024).
6. Jason Lymangrover, “Amanda Palmer Goes Down Under Review”, Allmusic (geraardpleegd op 6 juni 2024).
7. Steve Huey, “Little Earthquakes Review” Allmusic (geraardpleegd op 6 juni 2024).
8. Robert Maril, “Tori Amos’ Track-by-Track Guide to ‘Little Earthquakes’”, Rolling Stone (geraardpleegd op 7 juni 2024).
9. Ibidem.
10. Stephen Thomas Erlewine, “Sgt. Pepper’s Lonely Hearts Club Band Review”, Allmusic (geraardpleegd op 7 juni 2024).
11. Richie Unterberger, “She’s Leaving Home Review”, Allmusic (geraardpleegd op 7 juni 2024).
12. Russell Reising & Jim LeBlanc, “Within and Without: Sgt. Pepper’s Lonely Hearts Club Band and Psychedelic Insight”, in: Olivier Julien (red.), Sgt. Pepper and the Beatles: It Was Forty Years Ago Today (Malden: Routledge, 2008), p. 115.
13. Marcy Donelson, “Expert in a Dying Field Review”, Allmusic (geraardpleegd op 7 juni 2024).
14. Andrew Leahey, “First Aid Kit Biography”, Allmusic (geraardpleegd op 7 juni 2024).
15. Klara Goedecke, Men’s Friendships as Feminist Politics? Power, Intimacy, and Change (Cham: Springer, 2022), p. 28, 31-53.
16. Tom H., “Common Jack: Lake Song (new EP)”, Soundthread (geraardpleegd op 7 juni 2024).
17. Andrew Fry, “An Echoic Chamber: Algorithmic Curation and Personalized Listening”, in: Ewa Mazierska, Les Gillon & Tony Rigg (red.), Popular Music in the Post-Digital Age: Politics, Economy, Culture and Technology (New York: Bloomsbury Academic, 2019), p. 269-286.